„100-lecie polskiego czynu zbrojnego” – to tytuł konferencji naukowej, nawiązującej do wybuchu I wojny światowej w 1914 r. W wojnie tej w walczących przeciwko sobie armiach zaborczych zmobilizowanych było 3400 tys. Polaków. Przelewali krew w obcych celach, ale też zdobywali doświadczenia na polu walki i rozszerzali swą aktywność niepodległościową. Ich aktywności militarnej towarzyszyło wzmożenie działalności społeczno-politycznej i patriotycznej społeczeństwa polskiego, rozwój związków niepodległościowych i organizacji paramilitarnych.
Bieg wydarzeń oraz korzystna koniunktura międzynarodowa doprowadziły do podniesienia sprawy polskiej do poziomu zagadnień europejskich. Czyn zbrojny Polaków w latach 1914-1918 przyczynił się generalnie do odzyskania niepodległości po 123 latach zaborów.
Po roku 1918, w latach kształtowania się struktur i granic II Rzeczypospolitej Polacy zerwą z pacyfizmem na rzecz aktywnej polityki międzynarodowej i wzmacniania obronności państwa. Wymownym tego przykładem była wojna polsko-bolszewicka i zwycięski sierpień 1920 r.
Po klęsce militarnej we wrześniu 1939 r. Polacy w kraju i Polskich Siłach Zbrojnych na Wschodzie i Zachodzie znów walczyć będą o wolność Ojczyzny. Pod koniec II wojny światowej mieli pod bronią ponad 400 tysięcy dobrze wyszkolonych żołnierzy. Walkę regularnych sił zbrojnych wspierały struktury cywilne i partyzanckie Polskiego Państwa Podziemnego, mające znaczący wpływ w walce koalicji antyhitlerowskiej.
Przez następne dziesięciolecia Polska doktryna obronna oparta była na sojuszu ze Związkiem Radzieckim w Pakcie Warszawskim, a po transformacji ustrojowej na sojuszu z USA i NATO.
W ostatnich latach nastąpiły znaczne przewartościowania w polskiej doktrynie wojennej, która przejawia coraz większą aktywność militarną w misjach stabilizacyjnych i pokojowych. Polacy uczestniczą coraz częściej w gaszeniu konfliktów zbrojnych na świecie jako specjaliści, obserwatorzy i oddziały militarne.
Z oceny 100-lecia polskiego czynu zbrojnego możemy wyciągnąć wnioski o narastających tendencjach pacyfistycznych i systematycznym rozbrajaniu się polskich sił zbrojnych.
Zapominamy jednak o znanej łacińskiej maksymie: Si vis pacem, para bellum
Program:
Zagajenie konferencji: Eugeniusz Grzeszczak, wicemarszałek Sejmu RP
dr Janusz Gmitruk, dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
Prowadzenie konferencji: dr Arkadiusz Indraszczyk (MHPRL)
dr Jolanta Załęczny (Muzeum Niepodległości)
– przerwy 5-10 minut po 6-7 referatach
Referaty:
- prof. dr hab. Tadeusz Panecki – Sprawa polska w I wojnie światowej
- dr Janusz Gmitruk – Drogi chłopów i ludowców do Niepodległej
- dr Franciszek Gryciuk – Drogi do Niepodległej unitów podlaskich
- dr Mirosława Bednarzak-Libera – Oświata i kultura orężem walki o niepodległość
- mgr Ewa Koralewska – Walka Władysława S. Reymonta o powrót Polski ma mapę Europy
- prof. dr hab. Stefan Pastuszka – Wincenty Witos – obrońca ojczyzny
- prof. dr hab. Marek Jabłonowski – Korpus Ochrony Pogranicza w walce o utrwalenie polskich granic
- prof. dr hab. Adam Dobroński – Wojna 1939 – walka na dwa fronty
- dr Jarosław Gdański – „Żywe torpedy” – życie na ołtarzu Ojczyzny
- prof. dr hab. Krzysztof Komorowski – Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej
- prof. dr hab. Wojciech Włodarkiewicz – Sprawa polska w czasie II wojny światowej
- prof. dr hab. Antoni Franciszek Komorowski, kontradmirał Marynarki Wojennej w stanie spoczynku – Sprawa morska w polskim czynie zbrojnym
- prof. dr hab. Piotr Matusak – Chłopski czyn zbrojny w II wojnie światowej
- prof. dr hab. Adam Koseski – Czyn zbrojny lewicy (1914-1945)
- dr Jan Engelgard – Czyn zbrojny ruchu narodowego
- dr Stefan Artymowski – Repatriacja żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych do Polski w latach 1945-1948
- prof. dr hab. Romuald Turkowski – Chłopi i ludowcy na emigracji z myślą o Polsce Niepodległej
- dr hab. Jerzy Mazurek – Polonia południowoamerykańska na rzecz walki o niepodległość Polski
- prof. dr hab. Henryk Hermann – Polskie siły zbrojne po II wojnie światowej
- prof. dr hab. Janusz Zuziak – Polska w międzynarodowych misjach pokojowych i stabilizacyjnych 1953-2014
- dr Tadeusz Skoczek – Ikonografia polskiego czynu zbrojnego w I wojnie światowej
- dr Jolanta Załęczny – W służbie Ojczyźnie i sztuce. Józef Relidzyński poeta-legionista.
- dr Arkadiusz Indraszczyk – Polski czyn zbrojny w zbiorach Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
- mgr Anna Przybylska – Dokumentacja do polskiego czyny zbrojnego w zbiorach Zakładu Historii Ruchu Ludowego
- dr Emil Noiński – Czyn zbrojny Polaków w latach 1914-1921 w świetle odezw i druków ulotnych ze zbiorów Muzeum Niepodległości
- mgr Paweł Bezak – Upamiętnianie kampanii wołyńskiej Legionów Polskich w działalności CDK Chorągwi łódzkiej ZHP
- mgr Andrzej Kotecki – Utrwalenie tradycji Marynarki Wojennej w muzealnictwie polskim (od lat międzywojennych po czasy najnowsze)
